الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
158
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
تين آمده است ) . زوج : زوج به هر يك از دو همسر مرد و زن ( نرينه و مادينه ) و در حيوانات كه با هم جفت هستند و آميزش جنسى نمودهاند ، گفته مىشود و همچنين به هر دو جفتى ، چه در مزاوجت و يا در غير آن ، مثل جفت كفش و نعلين و نيز به هر دو چيزى كه با يكديگر شبيه يا همانند باشند ، خواه شباهتى يكسان و يا ناهمسان باشد باز هم آنها را - زوج - گويند . خداى تعالى گويد : ( فَجَعَلَ مِنْهُ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثى - 39 / قيامة ) و ( وَ زَوْجُكَ الْجَنَّةَ - 35 / بقره ) ولى واژه - زوجة - ناپسند است و به كار نمىرود ( در قرآن نيامده است ، مىگويند زوج المرئة : شوهر آن زن و زوجة الرّجل : زن آن مرد ) جمعش زوجات است . شاعر گويد : فَبَكَا بَنَاتِي شَجْوَهُنّ و زَوْجَتِي . يعنى : ( همسرم و دخترانم از غم و اندوهشان گريستند ) . جمع زوج - أَزْوَاج - است . در آيه : ( هُمْ وَ أَزْواجُهُمْ - 56 / يس ) و ( احْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ أَزْواجَهُمْ - 22 / صافّات ) . أَزْواجَهُمْ - يعنى ياران و كسانى كه در كردار و رفتار از ستمگران پيروى مىكردند ( كه در دوزخ هم با هم قرينند ) . و آيه : ( إِلى ما مَتَّعْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْهُمْ - 88 / حجر ) يعنى : كسانى كه همسان و همگنان و اقران آنهايند . و آيات : ( سُبْحانَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْواجَ - 36 / يس ) و ( وَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنا زَوْجَيْنِ - 49 / ذاريات ) آگاهى و هشدارى بر اين امر است كه اشياء تمامشان از جوهر و عرض ، مادّه و صورت تركيب شدهاند و اين كه هر چيز ساخته شده و مصنوع از قاعدهء تركيب عارى و مستثنى نيست .